Bạn đang ở : Trang chủ Sức khoẻ môi trường Arsen

Arsen

Email In PDF.

Arsen tồn tại tự nhiên trong các mạch nước ngầm ở nhiều quốc gia.

Arsen có độc tính cao là arsen vô cơ.

 

Nguồn nước bị ô nhiễm được dùng để uống, chế biến thực phẩm và tưới tiêu cây trồng dùng làm thực phẩm là mối đe dọa lớn nhất cho sức khỏe cộng đồng từ arsen.

Phơi nhiễm arsen từ nước uống và thực phẩm trong thời gian dài có thể gây ung thư và tổn thương vùng da. Arsen còn làm gia tăng bệnh tim mạch, ngộ độc thần kinh và bệnh tiểu đường.

Hành động quan trọng nhất đối với cộng đồng là ngăn ngừa sự phơi nhiễm arsen trong tương lai bằng biện pháp cung cấp nguồn nước an toàn.

Kết quả hình ảnh cho asen

Nguồn phơi nhiễm

Arsen là 1 thành phần tự nhiên trong vỏ trái đất và được phân bố trong không khí, nước và đất. Nó có độc tính cao khi ở dạng vô cơ.

Những người bị phơi nhiễm arsen vô cơ ở mức cao là do nguồn nước uống bị ô nhiễm, sử dụng nguồn nước ô nhiễm để chế biến thức ăn và tưới tiêu, từ quá trình sản xuất công nghiệp, ăn phải thực phẩm ô nhiễm arsen và từ việc hút thuốc lá.

Phơi nhiễm arsen vô cơ trong thời gian dài, chủ yếu do nước uống bị ô nhiễm, ăn thực phẩm được nấu từ nguồn nước này hay những rau quả được tưới tiêu từ nguồn nước nhiễm arsen ở mức cao, có thể dẫn đến ngộ độc arsen mãn tính. Thương tổn da và ung thư da là những tác hại đặc trưng.

Nước uống và thực phẩm

Mối đe dọa lớn nhất cho sức khỏe cộng đồng do arsen là từ nguồn nước ngầm bị ô nhiễm. Arsen vô cơ tồn tại tự nhiên ở mức cao trong nước ngầm của nhiều quốc gia (Argentina, Bangladesh, Chilê, Trung Quốc, Mexico, Mỹ).

Cá, nhuyễn thể, thịt, gia cầm, sữa và ngũ cốc có thể cũng là nguồn chứa arsen ăn hằng ngày, tuy nhiên phơi nhiễm từ những thực phẩm này rất thấp so với việc phơi nhiễm từ nguồn nước ngầm bị ô nhiễm. Trong thủy sản, arsen được tìm thấy chủ yếu là arsen hữu cơ.

Sản xuất công nghiệp

Arsen được sử dụng trong các ngành công nghiệp thủy tinh, nhuộm, dệt, giấy, hàn kim loại, chất bảo quản gỗ và đạn dược. Arsen cũng được sử dụng trong ngành thuộc da, phân bón, chất hỗ trợ chế biến và dược phẩm.

Thuốc lá

Những người hút thuốc cũng có thể bị phơi nhiễm arsen vô cơ có trong thuốc lá vì cây thuốc lá hấp thu mạnh arsen từ đất. Hơn nữa, trong quá khứ, khả năng phơi nhiễm arsen cao gấp nhiều lần khi cây thuốc lá được phun thuốc có chứa chì arsenate.

Tác động lên sức khỏe

Arsen tồn tại ở dạng vô cơ và hữu cơ. Hợp chất arsen vô cơ (tìm thấy nhiều trong nước) có độc tính cao, trong khi các hợp chất arsen hữu cơ (có trong thủy sản) lại ít gây hại cho sức khỏe.

Tác động cấp tính

Các triệu chứng ngộ độc arsen cấp tính gồm có: nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy. Những triệu chứng theo sau là tê người và ngứa ran toàn thân, chuột rút và tử vong, trong trường hợp bị ngộ độc nặng.

Tác động mãn tính

Những triệu chứng đầu tiên của việc phơi nhiễm trong thời gian dài ở mức cao với arsen vô cơ (như từ việc sử dụng nước uống và thực phẩm ô nhiễm) thường xuất hiện trên da, như đổi màu da, tổn thương da và các đốm thô cứng trên lòng bàn tay, bàn chân (bệnh sừng hóa). Các triệu chứng này xảy ra sau một thời gian phơi nhiễm ít nhất là 5 năm và có thể là một cảnh báo cho căn bệnh ung thư da.

Nói thêm rằng ung thư da, do phơi nhiễm arsen lâu dài, cũng có thể gây các bệnh ung thư bàng quang và ung thư phổi. Cơ quan Quốc tế về Nghiên cứu bệnh ung thư (IARC) đã xếp arsen và các hợp chất chứa arsen vào nhóm chất gây ung thư ở người, và cũng đã tuyên bố rằng arsen trong nước uống là chất gây ung thư cho người.

Những ảnh hưởng bất lợi cho sức khỏe khác liên quan đến sự hấp thụ arsen vô cơ lâu dài là những tác động lên quá trình phát triển, ngộ độc thần kinh, tiểu đường, bệnh viêm phổi và bệnh tim mạch. Arsen – tác nhân gây bệnh nhồi máu cơ tim, đặc biệt có thể gây tử vong rất cao. Ở Trung Quốc, phơi nhiễm arsen gây bệnh “bàn chân đen”, là một căn bệnh nguy hiểm liên quan đến mạch máu dẫn đến hoại tử. Căn bệnh này vẫn chưa được theo dõi ở các nước khác, tuy nhiên, tình trạng suy dinh dưỡng cũng góp phần làm gia tăng căn bệnh này.

Arsen cũng liên quan đến tình trạng sảy thai và gây tử vong cho trẻ sơ sinh, tác động lên sức khỏe của trẻ em, và cũng có một số bằng chứng về tác động dương tính lên sự phát triển nhận thức.

Tầm quan trọng của vấn đề

Nước ngầm thường bị ô nhiễm arsen và có một số khu vực mà nguồn nước uống cũng bị ô nhiễm arsen đáng kể.

Các triệu chứng và dấu hiệu gây ra bởi sự phơi nhiễm arsen vơ cơ ở mức cao trong thời gian dài khác nhau ở từng người, từng dân tộc và từng khu vực địa lý. Vì vậy, không có khái niệm chung về các căn bệnh gây ra bởi arsen. Vấn đề này làm phức tạp cho sự đánh giá gánh nặng sức khỏe do arsen.

Tương tự, cũng không có biện pháp nào để phân biệt các trường hợp ung thư nào do arsen từ các bệnh ung thư gây ra do các tác nhân khác. Do đó, không có đánh giá nào chắc chắn về tầm quan trọng của vấn đề toàn cầu.

Năm 2010, Hội đồng giám định chung của FAO/WHO về Phụ gia thực phẩm (gọi tắt là JECFA) đã đánh giá lại những ảnh hưởng của arsen lên sức khỏe con người. JECFA kết luận rằng những khu vực có nồng độ arsen vô cơ trong nước uống từ 50-100 µg/L thì có những bằng chứng cho thấy có những ảnh hưởng bất lợi. Còn ở các khu vực mà nồng độ arsen trong nước từ 10-50 µg/L thì có thể xảy ra những ảnh hưởng xấu với tỷ lệ thấp, nhưng lại khó phát hiện trong các nghiên cứu dịch tễ học.

Ngăn ngừa và kiểm soát

Hành động quan trọng nhất có ý nghĩa đối với cộng đồng là ngăn ngừa sự phơi nhiễm arsen trong tương lai bằng các biện pháp như cung cấp nguồn nước an toàn cho ăn uống, tưới tiêu hoa màu. Cũng có một số giải pháp quanh việc làm giảm hàm lượng arsen trong nước uống, như:

  • Thay thế các nguồn nước có hàm lượng arsen cao, như nước ngầm, bằng các nguồn nước có hàm lượng arsen thấp, như nước mưa và nước bề mặt qua xử lý. Nguồn nước có arsen thấp có thể dùng làm nước uống, nấu ăn và cho mục đích tưới tiêu, còn nguồn nước chứa arsen cao có thể dùng cho các mục đích khác như tắm và giặt giũ.
  • Phân biệt rõ nguồn nước chứa arsen cao và nước chứa arsen thấp. Ví dụ, kiểm tra hàm lượng arsen trong nước và sự thay đổi màu sơn của các ống nước và máy bơm xách tay. Đây là giải pháp hữu hiệu và chi phí thấp, nhanh gọn để làm giảm nguy cơ thôi nhiễm arsen nếu đi kèm với sự giáo dục tốt.
  • Pha trộn giữa nước có arsen thấp với nước có arsen cao hơn để được nước có hàm lượng arsen cho phép.
  • Lắp đặt hệ thống lọc arsen, có thể lắp đặt chung hay từng gia đình, và đảm bảo loại bỏ được arsen. Những công nghệ loại bỏ arsen gồm có quá trình oxi hóa, đông tụ - kết tủa, hấp thụ, trao đổi ion và các kỹ thuật membrane (màng). Có thể làm tăng hiệu quả và giảm chi phí loại bỏ arsen từ các nguồn cấp nước nhỏ và hộ gia đình, mặc dù có ít bằng chứng về việc duy trì các hệ thống một cách hiệu quả trong thời gian dài.

Các hành động có tính lâu dài là yêu cầu làm giảm sự phơi nhiễm arsen trong công việc từ các hoạt động sản xuất công nghiệp.

Giáo dục và tuyên truyền là các giải pháp can thiệp tốt nhất. Cần xây dựng một đội ngũ tuyên truyền viên có hiểu biết về nguy cơ phơi nhiễm arsen cao và các nguồn phơi nhiễm arsen, gồm có việc tiêu thụ arsen từ thực vật (như gạo) do nguồn nước tưới và tiêu thụ arsen từ thức ăn được nấu từ nước nhiễm arsen.

Nhóm dân có nguy cơ nhiễm arsen cao cần phải được theo dõi các dấu hiệu sớm của ngộ độc arsen, thường là các vấn đề liên quan đến da.

Khuyến cáo của WHO

Arsen là một trong 10 chất hóa học được WHO khuyến cáo là gây ra các vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Các hành động của WHO nhằm làm giảm nguy cơ phơi nhiễm arsen gồm có: thiết lập giá trị các nguyên tắc, xem xét lại các bằng chứng, và dự phòng các hướng dẫn quản lý mối nguy. WHO cho xuất bản một hướng dẫn về arsen trong cuốn “Hướng dẫn chất lượng nước uống”. Hướng dẫn này hứa hẹn sử dụng như một cơ sở điều chỉnh và thiết lập tiêu chuẩn toàn cầu.

Hiện tại khuyến cáo giới hạn arsen trong nước uống là 10 µg/L, đây là mức cho phép tạm thời vì vướng phải những khó khăn trong đo lường và thực tế loại bỏ arsen trong nước uống. Nơi nào gặp khó khăn để đạt được mức cho phép này thì các quốc gia thành viên có thể đưa ra mức cho phép cao hơn cho phù hợp với tình hình địa phương, nguồn ô nhiễm và nguy cơ từ nguồn nhiễm arsen thấp mà có nhiễm vi sinh vật.

Chương trình Giám sát chung của WHO/UNICEF về Cung cấp nước và Vệ sinh đang giám sát quá trình tiến tới mục tiêu toàn cầu về nước uống. Chương trình nghị sự về sự phát triển bền vững đến năm 2030 đã đề ra kim chỉ nam hành động “cung cấp nước uống an toàn” kêu gọi cộng đồng hướng tới nước uống không lẫn tạp chất và ưu tiên hàng đầu không ô nhiễm hóa chất, trong đó có arsen.

 

Social Determinants Network

Who's online

Hiện có 92 khách Trực tuyến
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1110
mod_vvisit_counterHôm qua1707
mod_vvisit_counterTuần này11220
mod_vvisit_counterTuần trước15882
mod_vvisit_counterTháng này61401
mod_vvisit_counterTháng trước76160
mod_vvisit_counterTổng cộng10754258

Hôm nay : 24 - 11 - 2017