Bạn đang ở : Trang chủ Sức khỏe cộng đồng Hoạt động thể chất bảo vệ cuộc sống

Hoạt động thể chất bảo vệ cuộc sống

Email In PDF.

Những bằng chứng quan trọng

• Thiếu hoạt động thể chất là nhân tố thứ tư trong số các nhân tố nguy cơ hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới.

• Gần 3,2 triệu người chết mỗi năm do thiếu hoạt động thể chất.

• Thiếu hoạt động thể chất là một nhân tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh không lây (NCDs) như là bệnh tim mạch, ung thư và tiểu đường.

• Hoạt động thể chất mang lại những lợi ích sức khỏe đáng kể và góp phần phòng ngừa các bênh không lây.

• Trên toàn cầu, cứ ba người lớn thì có một người hoạt động thể chất không đủ.

• Các chính sách để giải quyết vấn đề thiếu hoạt động thể chất đang được triển khai ở 56% các nước thành viên của Tổ chức y tế thế giới (WHO).

• Các nước thành viên WHO đã đồng ý giảm tỷ lệ thiếu hoạt động chất xuống còn 10% vào năm 2025.

Hoạt động thể chất là gì?

WHO định nghĩa hoạt động thể chất là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể được thực hiện bởi cơ xương, sự chuyển động này đòi hỏi phải tiêu hao năng lượng - bao gồm cả những hoạt động được thực hiện trong khi làm việc, vui chơi, thực hiện các công việc gia đình, đi du lịch, và tham gia vào các mục đích giải trí.

Không nên nhầm lẫn giữa thuật ngữ "hoạt động thể chất" và "tập thể dục", “tập thể dục” chỉ là một hình thức của hoạt động thể chất được lên kế hoạch, cấu trúc, lặp đi lặp lại, và nhằm mục đích cải thiện hoặc duy trì một hoặc nhiều bộ phận hoàn hoàn hảo về thể chất. Cường độ hoạt động thể chất điều độ và mạnh mẽ sẽ mang lại lợi ích sức khỏe.

Cường độ của các hoạt động thể chất khác nhau thay đổi giữa mỗi người. Để có lợi cho sức khỏe tim mạch, tất cả các hoạt động phải được thực hiện trong những lượt ít nhất 10 phút. WHO khuyến cáo rằng:

• Đối với trẻ em và thanh thiếu niên: 60 phút hoạt động từ trung bình đến hoạt động cường độ mạnh mỗi ngày;

• Đối với người lớn (18 tuổi trở lên): 150 phút hoạt động với cường độ vừa phải mỗi tuần.

Lợi ích của hoạt động thể chất

Hoạt động thể chất thường xuyên với cường độ vừa phải - như là đi bộ, đi xe đạp, hoặc chơi thể thao - có lợi ích đáng kể cho sức khỏe. Ở tất cả các lứa tuổi, các lợi ích của việc vận động cơ thể lớn hơn thiệt hại tiềm năng, ví dụ bị tai nạn. Có hoạt động thể chất thì tốt hơn so với không làm gì. Bằng cách trở nên chủ động hơn trong suốt cả ngày theo những cách tương đối đơn giản, mọi người có thể khá dễ dàng đạt được các mức độ hoạt động khuyến cáo.

Các mức độ thường xuyên và đầy đủ của hoạt động thể chất có thể đạt được các lợi ích:

• cải thiện sức khỏe tim mạch và cơ bắp;

• cải thiện hệ xương và sự khỏe mạnh của các chức năng cơ thể;

• giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, tiểu đường, ung thư vú, ung thư ruột kết và trầm cảm;

• giảm nguy cơ té ngã cũng như gãy xương hông hay cột sống, và

• là nền tảng cho sự cân bằng năng lượng và kiểm soát cân nặng.

Nguy cơ của thiếu hoạt động thể chất

Thiếu hoạt động thể chất là nhân tố thứ tư trong số các nhân tố nguy cơ hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới và chiếm 6% trong số các trường hợp tử vong. Nó chỉ thấp hơn bệnh cao huyết áp (13%) và sử dụng thuốc lá (9%) và mang cùng một mức độ rủi ro với bệnh đường huyết cao (6%). Có khoảng 3,2 triệu người chết mỗi năm vì họ hoạt động không đủ.

Thiếu hoạt động thể chất đang gia tăng ở nhiều nước, thêm vào gánh nặng của các bệnh không lây và ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung trên toàn thế giới. Những người không đủ hoạt động thể chất có nguy cơ tử vong tăng 20% đến 30% so với những người tham gia vào ít nhất 30 phút với cường độ hoạt động thể chất vừa phải hầu hết các ngày trong tuần.

Thiếu hoạt động thể chất là nguyên nhân chính gây nên khoảng:

• 21-25% ung thư vú và đại tràng

• 27% bệnh đái tháo đường

• 30% bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Lý do thiếu hoạt động thể chất

Mức độ thiếu hoạt động thể chất đã gia tăng trên toàn cầu. Trên thế giới, có khoảng 31% người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên không đủ hoạt động trong năm 2008 (28% nam giới và phụ nữ 34%). Ở các nước có thu nhập cao, 41% nam giới và 48% phụ nữ không đủ hoạt động thể chất, so với 18% nam giới và 21% phụ nữ ở các nước có thu nhập thấp. Mức độ hoạt động thể chất thấp hoặc giảm dần thường tương ứng với tổng sản phẩm quốc gia cao hoặc đang gia tăng. Sự sụt giảm trong hoạt động thể chất một phần là do không hoạt động trong thời gian giải trí và hành vi ít vận động trong công việc và ở nhà. Tương tự như vậy, sự gia tăng trong việc sử dụng "thụ động" phương thức di chuyển cũng góp phần làm thiếu hoạt động thể chất.

Một số yếu tố môi trường liên quan đến đô thị hóa có thể ngăn cản việc con người trở nên năng động hơn, chẳng hạn như là:

• mối lo ngại bạo lực và tội phạm ngoài xã hội

• giao thông mật độ cao

• chất lượng không khí thấp, ô nhiễm

• thiếu công viên, vỉa hè và các cơ sở thể thao/giải trí.

Làm thế nào để tăng hoạt động thể chất?

Cả xã hội nói chung và mỗi cá nhân đều có thể thực hiện các hành động để tăng cường hoạt động thể chất. Trong năm 2013, các nước thành viên của WHO đã đồng ý giảm tỷ lệ thiếu hoạt động thể chất xuống còn 10% trong khuôn khổ "Kế hoạch hành động toàn cầu về Phòng chống và kiểm soát các bệnh không lây 2013-2020 ".

Các chính sách và kế hoạch nhằm giải quyết vấn đề thiếu hoạt động thể chất đã được triển khai ở khoảng 80% các nước thành viên của WHO, mặc dù mới chỉ có 56% các nước thực hiện. Quốc gia và chính quyền địa phương cũng đang áp dụng chính sách trong nhiều lĩnh vực để thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thể chất.

Các chính sách để gia tăng hoạt động thể chất nhằm mục đích đảm bảo rằng:

• đi bộ, đi xe đạp và các hình thức di chuyển tích cực là có thể tiếp cận được và an toàn cho tất cả mọi người;

• các chính sách lao động và nơi làm việc khuyến khích hoạt động thể chất;

• các trường học có không gian an toàn và cơ sở vật chất để sinh viên sử dụng thời gian rãnh một cách tích cực;

• giáo dục thể chất có chất lượng (QPE) hỗ trợ trẻ em phát triển các chuẩn mực hành vi. Các chuẩn mục hành vi này sẽ giữ cho chúng hoạt động thể chất trong suốt cuộc đời, và

• cơ sở vật chất thể thao và giải trí mang đến cơ hội cho tất cả mọi người có thể tập thể thao.

WHO hưởng ứng

"Chiến lược toàn cầu về chế độ ăn, hoạt động thể chất và sức khỏe", được thông qua bởi Hội đồng Y tế Thế giới vào năm 2004, mô tả các hành động cần thiết để tăng hoạt động thể chất trên toàn thế giới. Chiến lược kêu gọi các bên liên quan phải hành động ở cấp độ toàn cầu, khu vực và địa phương để tăng cường hoạt động thể chất.

"Khuyến nghị toàn cầu về hoạt động thể chất cho sức khỏe", được xuất bản bởi WHO trong năm 2010, nhấn mạnh vào phòng ngừa ban đầu các bệnh không lây thông qua hoạt động thể chất. Trong đó, đề xuất lựa chọn các chính sách khác nhau để đạt các mức khuyến nghị của hoạt động thể chất toàn cầu, như là:

• phát triển và thực hiện các chỉ đạo quốc gia về hoạt động thể chất nâng cao sức khỏe;

• sự tích hợp của hoạt động thể chất vào lĩnh vực chính sách khác có liên quan, để đảm bảo rằng các chính sách và kế hoạch hành động là chặt chẽ và bổ sung cho nhau;

• sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng để nâng cao nhận thức về lợi ích của hoạt động thể chất;

• theo dõi và giám sát các hành động để thúc đẩy hoạt động thể chất .

Để đo lường hoạt động thể chất, WHO đã phát triển bảng câu hỏi hoạt động thể chất toàn cầu (GPAQ). Bảng câu hỏi này sẽ giúp các nước theo dõi hoạt động thể chất như là một trong những yếu tố nguy cơ chính gây ra các bệnh không lây .

Trong năm 2013, Hội đồng Y tế Thế giới đã nhất trí xây dựng các mục tiêu tự nguyện toàn cầu trong đó bao gồm việc giảm 25% tỷ lệ tử vong sớm do bệnh không lây và giảm xuống 10% tỷ lệ thiếu hoạt động thể chất vào năm 2025. "Kế hoạch hành động toàn cầu về Phòng chống và kiểm soát các bệnh không lây 2013-2020 " hướng dẫn các quốc gia thành viên của WHO và các cơ quan khác của Liên hợp quốc làm thế nào để đạt được các mục tiêu trên một cách hiệu quả.

Cùng với UNESCO, WHO đang phát triển một gói chính sách giáo dục thể chất chất lượng (QPE). Các gói chính sách QPE nhằm cải thiện chất lượng giáo dục thể chất trên toàn thế giới và biến nó có ích với tất cả mọi người.

 

Dịch theo WHO

Nguồn: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs385/en/

Ths. Phan Thị Hoài Thương- Khoa Quản lý sức khỏe

Những bằng chứng quan trọng

• Thiếu hoạt động thể chất là nhân tố thứ tư trong số các nhân tố nguy cơ hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới.

• Gần 3,2 triệu người chết mỗi năm do thiếu hoạt động thể chất.

• Thiếu hoạt động thể chất là một nhân tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh không lây (NCDs) như là bệnh tim mạch, ung thư và tiểu đường.

• Hoạt động thể chất mang lại những lợi ích sức khỏe đáng kể và góp phần phòng ngừa các bênh không lây.

• Trên toàn cầu, cứ ba người lớn thì có một người hoạt động thể chất không đủ.

• Các chính sách để giải quyết vấn đề thiếu hoạt động thể chất đang được triển khai ở 56% các nước thành viên của Tổ chức y tế thế giới (WHO).

• Các nước thành viên WHO đã đồng ý giảm tỷ lệ thiếu hoạt động chất xuống còn 10% vào năm 2025.

Hoạt động thể chất là gì?

WHO định nghĩa hoạt động thể chất là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể được thực hiện bởi cơ xương, sự chuyển động này đòi hỏi phải tiêu hao năng lượng - bao gồm cả những hoạt động được thực hiện trong khi làm việc, vui chơi, thực hiện các công việc gia đình, đi du lịch, và tham gia vào các mục đích giải trí.

Không nên nhầm lẫn giữa thuật ngữ "hoạt động thể chất" và "tập thể dục", “tập thể dục” chỉ là một hình thức của hoạt động thể chất được lên kế hoạch, cấu trúc, lặp đi lặp lại, và nhằm mục đích cải thiện hoặc duy trì một hoặc nhiều bộ phận hoàn hoàn hảo về thể chất. Cường độ hoạt động thể chất điều độ và mạnh mẽ sẽ mang lại lợi ích sức khỏe.

Cường độ của các hoạt động thể chất khác nhau thay đổi giữa mỗi người. Để có lợi cho sức khỏe tim mạch, tất cả các hoạt động phải được thực hiện trong những lượt ít nhất 10 phút. WHO khuyến cáo rằng:

• Đối với trẻ em và thanh thiếu niên: 60 phút hoạt động từ trung bình đến hoạt động cường độ mạnh mỗi ngày;

• Đối với người lớn (18 tuổi trở lên): 150 phút hoạt động với cường độ vừa phải mỗi tuần.

Lợi ích của hoạt động thể chất

Hoạt động thể chất thường xuyên với cường độ vừa phải - như là đi bộ, đi xe đạp, hoặc chơi thể thao - có lợi ích đáng kể cho sức khỏe. Ở tất cả các lứa tuổi, các lợi ích của việc vận động cơ thể lớn hơn thiệt hại tiềm năng, ví dụ bị tai nạn. Có hoạt động thể chất thì tốt hơn so với không làm gì. Bằng cách trở nên chủ động hơn trong suốt cả ngày theo những cách tương đối đơn giản, mọi người có thể khá dễ dàng đạt được các mức độ hoạt động khuyến cáo.

Các mức độ thường xuyên và đầy đủ của hoạt động thể chất có thể đạt được các lợi ích:

• cải thiện sức khỏe tim mạch và cơ bắp;

• cải thiện hệ xương và sự khỏe mạnh của các chức năng cơ thể;

• giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, tiểu đường, ung thư vú, ung thư ruột kết và trầm cảm;

• giảm nguy cơ té ngã cũng như gãy xương hông hay cột sống, và

• là nền tảng cho sự cân bằng năng lượng và kiểm soát cân nặng.

Nguy cơ của thiếu hoạt động thể chất

Thiếu hoạt động thể chất là nhân tố thứ tư trong số các nhân tố nguy cơ hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới và chiếm 6% trong số các trường hợp tử vong. Nó chỉ thấp hơn bệnh cao huyết áp (13%) và sử dụng thuốc lá (9%) và mang cùng một mức độ rủi ro với bệnh đường huyết cao (6%). Có khoảng 3,2 triệu người chết mỗi năm vì họ hoạt động không đủ.

Thiếu hoạt động thể chất đang gia tăng ở nhiều nước, thêm vào gánh nặng của các bệnh không lây và ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung trên toàn thế giới. Những người không đủ hoạt động thể chất có nguy cơ tử vong tăng 20% đến 30% so với những người tham gia vào ít nhất 30 phút với cường độ hoạt động thể chất vừa phải hầu hết các ngày trong tuần.

Thiếu hoạt động thể chất là nguyên nhân chính gây nên khoảng:

• 21-25% ung thư vú và đại tràng

• 27% bệnh đái tháo đường

• 30% bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Lý do thiếu hoạt động thể chất

Mức độ thiếu hoạt động thể chất đã gia tăng trên toàn cầu. Trên thế giới, có khoảng 31% người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên không đủ hoạt động trong năm 2008 (28% nam giới và phụ nữ 34%). Ở các nước có thu nhập cao, 41% nam giới và 48% phụ nữ không đủ hoạt động thể chất, so với 18% nam giới và 21% phụ nữ ở các nước có thu nhập thấp. Mức độ hoạt động thể chất thấp hoặc giảm dần thường tương ứng với tổng sản phẩm quốc gia cao hoặc đang gia tăng. Sự sụt giảm trong hoạt động thể chất một phần là do không hoạt động trong thời gian giải trí và hành vi ít vận động trong công việc và ở nhà. Tương tự như vậy, sự gia tăng trong việc sử dụng "thụ động" phương thức di chuyển cũng góp phần làm thiếu hoạt động thể chất.

Một số yếu tố môi trường liên quan đến đô thị hóa có thể ngăn cản việc con người trở nên năng động hơn, chẳng hạn như là:

• mối lo ngại bạo lực và tội phạm ngoài xã hội

• giao thông mật độ cao

• chất lượng không khí thấp, ô nhiễm

• thiếu công viên, vỉa hè và các cơ sở thể thao/giải trí.

Làm thế nào để tăng hoạt động thể chất?

Cả xã hội nói chung và mỗi cá nhân đều có thể thực hiện các hành động để tăng cường hoạt động thể chất. Trong năm 2013, các nước thành viên của WHO đã đồng ý giảm tỷ lệ thiếu hoạt động thể chất xuống còn 10% trong khuôn khổ "Kế hoạch hành động toàn cầu về Phòng chống và kiểm soát các bệnh không lây 2013-2020 ".

Các chính sách và kế hoạch nhằm giải quyết vấn đề thiếu hoạt động thể chất đã được triển khai ở khoảng 80% các nước thành viên của WHO, mặc dù mới chỉ có 56% các nước thực hiện. Quốc gia và chính quyền địa phương cũng đang áp dụng chính sách trong nhiều lĩnh vực để thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thể chất.

Các chính sách để gia tăng hoạt động thể chất nhằm mục đích đảm bảo rằng:

• đi bộ, đi xe đạp và các hình thức di chuyển tích cực là có thể tiếp cận được và an toàn cho tất cả mọi người;

• các chính sách lao động và nơi làm việc khuyến khích hoạt động thể chất;

• các trường học có không gian an toàn và cơ sở vật chất để sinh viên sử dụng thời gian rãnh một cách tích cực;

• giáo dục thể chất có chất lượng (QPE) hỗ trợ trẻ em phát triển các chuẩn mực hành vi. Các chuẩn mục hành vi này sẽ giữ cho chúng hoạt động thể chất trong suốt cuộc đời, và

• cơ sở vật chất thể thao và giải trí mang đến cơ hội cho tất cả mọi người có thể tập thể thao.

WHO hưởng ứng

"Chiến lược toàn cầu về chế độ ăn, hoạt động thể chất và sức khỏe", được thông qua bởi Hội đồng Y tế Thế giới vào năm 2004, mô tả các hành động cần thiết để tăng hoạt động thể chất trên toàn thế giới. Chiến lược kêu gọi các bên liên quan phải hành động ở cấp độ toàn cầu, khu vực và địa phương để tăng cường hoạt động thể chất.

"Khuyến nghị toàn cầu về hoạt động thể chất cho sức khỏe", được xuất bản bởi WHO trong năm 2010, nhấn mạnh vào phòng ngừa ban đầu các bệnh không lây thông qua hoạt động thể chất. Trong đó, đề xuất lựa chọn các chính sách khác nhau để đạt các mức khuyến nghị của hoạt động thể chất toàn cầu, như là:

• phát triển và thực hiện các chỉ đạo quốc gia về hoạt động thể chất nâng cao sức khỏe;

• sự tích hợp của hoạt động thể chất vào lĩnh vực chính sách khác có liên quan, để đảm bảo rằng các chính sách và kế hoạch hành động là chặt chẽ và bổ sung cho nhau;

• sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng để nâng cao nhận thức về lợi ích của hoạt động thể chất;

• theo dõi và giám sát các hành động để thúc đẩy hoạt động thể chất .

Để đo lường hoạt động thể chất, WHO đã phát triển bảng câu hỏi hoạt động thể chất toàn cầu (GPAQ). Bảng câu hỏi này sẽ giúp các nước theo dõi hoạt động thể chất như là một trong những yếu tố nguy cơ chính gây ra các bệnh không lây .

Trong năm 2013, Hội đồng Y tế Thế giới đã nhất trí xây dựng các mục tiêu tự nguyện toàn cầu trong đó bao gồm việc giảm 25% tỷ lệ tử vong sớm do bệnh không lây và giảm xuống 10% tỷ lệ thiếu hoạt động thể chất vào năm 2025. "Kế hoạch hành động toàn cầu về Phòng chống và kiểm soát các bệnh không lây 2013-2020 " hướng dẫn các quốc gia thành viên của WHO và các cơ quan khác của Liên hợp quốc làm thế nào để đạt được các mục tiêu trên một cách hiệu quả.

Cùng với UNESCO, WHO đang phát triển một gói chính sách giáo dục thể chất chất lượng (QPE). Các gói chính sách QPE nhằm cải thiện chất lượng giáo dục thể chất trên toàn thế giới và biến nó có ích với tất cả mọi người.

Dịch theo WHO

Ths. Phan Thị Hoài Thương

Khoa Quản lý sức khỏe
 

Social Determinants Network