Bạn đang ở : Trang chủ Dịch bệnh - thảm hoạ Dịch bệnh Ebola

Dịch bệnh Ebola

Email In PDF.

Tổng quan

Virus Ebola gây bệnh cấp tính, nghiêm trọng, thường là tử vong nếu không được điều trị. Bệnh Ebola (EVD) xuất hiện đầu tiên năm 1976 gây ra đồng thời 2 vụ dịch, một ở Nzara, Sudan, và một ở Yambuku, Cộng hòa Dân chủ Congo. Vụ dịch ở Congo xảy ra tại một ngôi làng gần sông Ebola, vì thế bệnh được đặt tên theo tên dòng sông.

Dịch Ebola hiện nay ở Tây Phi, (trường hợp đầu tiên được phát hiện tháng 3 năm 2014), là vụ dịch lớn nhất và phức tạp nhất kể từ khi virus Ebola lần đầu tiên được phát hiện năm 1976. Số ca bệnh và tử vong trong vụ dịch này nhiều hơn tất cả những vụ dịch khác cộng lại. Dịch cũng đã lan rộng qua các quốc gia bắt đầu từ Guinea sau đó lan qua biên giới tới Sierra Leone và Liberia, bằng đường hàng không (1 du khách) đến Nigeria, và bằng đường bộ (1 khách du lịch) đến Senegal.

Các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất, Guinea, Sierra Leone và Liberia có hệ thống y tế rất yếu kém, thiếu nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng. Vào ngày 8/8, Tổng Giám đốc WHO tuyên bố dịch này một vấn đề Y tế công cộng khẩn cấp cần có sự quan tâm của quốc tế.

Họ virus Filoviridae bao gồm 3 chi: Cuevavirus, Marburgvirus, và Ebolavirus. Có 5 loài đã được xác định: Zaire, Bundibugyo, Sudan, Reston và Taï Forest. Ba loài đầu tiên, Bundibugyo ebolavirus, Zaire ebolavirus, và Sudan ebolavirus gây ra dịch lớn ở châu Phi. Vius gây ra dịch ở Tây Phi năm 2014 thuộc loài Zaire.

Sự lây truyền

 

Người ta cho rằng loài dơi ăn quả họ Pteropodidae là ký chủ của virus Ebola. Ebola xâm nhập vào người qua tiếp xúc với máu, dịch tiết, các tạng hoặc các dịch cơ thể khác của động vật bị nhiễm như tinh tinh, khỉ đột, dơi ăn quả, khỉ, linh dương và nhím rừng mắc bệnh hoặc chết.

Sau đó Ebola truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp (qua da hoặc niêm mạc bị trầy xước) với máu, dịch tiết, các tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người bị nhiễm, và với các bề mặt và các vật liệu (ví dụ như ra giường, quần áo) bị dính các chất dịch này.

Trong khi điều trị bệnh nhân nhân viên y tế thường bị nhiễm bệnh EVD. Điều này xảy ra do tiếp xúc với bệnh nhân mà không thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa.

Trong lễ mai táng nếu người đưa tiễn tiếp xúc trực tiếp với thi thể người quá cố, điều này cũng làm lây truyền Ebola.

Người có khả năng lây cho người khác khi máu và các dịch cơ thể, bao gồm tinh dịch và sữa mẹ có chứa virus. Đàn ông đã khỏi bệnh vẫn có thể truyền virus qua tinh dịch của họ cho đến 7 tuần sau khi đã bình phục.

Triệu chứng

Thời gian ủ bệnh, là khoảng thời gian từ khi bị nhiễm virus đến khi khởi phát triệu chứng, là 2-21 ngày. Khi có triệu chứng thì người mới có thể làm lây truyền bệnh. Triệu chứng đầu tiên là đột ngột sốt, mệt mỏi, đau cơ, nhức đầu và đau họng. Tiếp theo là ói mửa, tiêu chảy, phát ban, suy giảm chức năng thận và gan, và trong một số trường hợp, xuất huyết cả bên trong và bên ngoài (ví dụ như chảy máu nướu răng, có máu trong phân). Xét nghiệm cho thấy bạch cầu và tiểu cầu giảm, và men gan cao.

Chẩn đoán

Có thể khó phân biệt EVD với các bệnh truyền nhiễm khác như sốt rét, sốt thương hàn và viêm màng não. Chẩn đoán xác định bệnh Ebola bằng các xét nghiệm sau:

• test ELISA (antibody-capture enzyme-linked immunosorbent assay)

• test phát hiện kháng nguyên (antigen-capture detection tests)

• test trung hòa huyết thanh (serum neutralization test)

• test RT-PCR (reverse transcriptase polymerase chain reaction assay)

• soi kính hiển vi điện tử

• phân lập virus bằng cách nuôi cấy tế bào.

Các bệnh phẩm từ bệnh nhân có nguy cơ sinh học cao; các xét nghiệm trên các mẫu chưa bất hoạt nên được thực hiện trong điều kiện phòng ngừa sinh học tối đa.

Điều trị và vắc-xin

Điều trị hỗ trợ bằng cách bù nước bằng đường uống hoặc truyền dịch- và điều trị triệu chứng giúp tăng khả năng sống sót. Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho EVD. Tuy nhiên, một loạt các phương pháp điều trị bao gồm các sản phẩm từ máu, liệu pháp miễn dịch và thuốc  hiện đang được đánh giá. Chưa có vắc-xin phòng bệnh, nhưng hiện có 2 loại vắc-xin đang trong giai đoạn thử nghiệm an toàn ở người.

Phòng ngừa và kiểm soát

Kiểm soát dịch bệnh tốt dựa trên việc áp dụng các biện pháp can thiệp, cụ thể là quản lý ca bệnh, giám sát và truy tìm nguồn tiếp xúc, phòng thí nghiệm tốt, chôn cất an toàn và huy động xã hội. Sự tham gia của cộng đồng là chìa khóa để kiểm soát dịch thành công. Nâng cao nhận thức các yếu tố nguy cơ lây nhiễm Ebola và các biện pháp bảo vệ cá nhân là một cách hiệu quả để giảm lây truyền từ người sang người. Thông điệp về giảm thiểu nguy cơ nên tập trung vào một số yếu tố:

• Giảm nguy cơ lây truyền từ động vật hoang dã sang người do tiếp xúc với dơi hoặc khỉ / vượn bị nhiễm và ăn thịt sống những động vật này. Động vật phải được xử lý với găng tay và quần áo bảo hộ thích hợp khác. Sản phẩm động vật (máu và thịt) nên được nấu chín kỹ trước khi ăn.

• Giảm nguy cơ lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp với người có triệu chứng Ebola, đặc biệt là với các dịch cơ thể của họ. Nên mang bao tay và các thiết bị bảo hộ cá nhân phù hợp khi chăm sóc bệnh nhân tại nhà. Phải rửa tay sau khi thăm bệnh nhân trong bệnh viện, cũng như sau khi chăm sóc bệnh nhân tại nhà.

• Các biện pháp ngăn chặn dịch bao gồm chôn cất người chết nhanh chóng và an toàn, xác định những người có thể đã tiếp xúc với người bị nhiễm Ebola, theo dõi sức khỏe của những người này trong 21 ngày, cách ly người bệnh để tránh lây lan, vệ sinh tốt và duy trì một môi trường sạch.

Kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế

Nhân viên y tế nên luôn luôn thực hiện các biện pháp phòng ngừa khi chăm sóc bệnh nhân. Những  biện pháp này bao gồm vệ sinh tay, vệ sinh hô hấp, sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân, thực hành tiêm chích an toàn và thực hành chôn cất an toàn.

Nhân viên y tế chăm sóc bệnh nhân nghi ngờ hoặc đã xác định bị bệnh Ebola nên áp dụng thêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn để tránh tiếp xúc với máu và chất dịch cơ thể của bệnh nhân và các bề mặt hoặc các vật liệu bị ô nhiễm như quần áo và ra giường. Khi tiếp xúc gần (trong vòng 1 mét) với bệnh nhân bệnh EBV, nhân viên chăm sóc y tế nên mang mặt nạ hoặc khẩu trang y tế và kính bảo hộ, áo choàng dài tay sạch, không cần tiệt trùng và bao tay (găng tay vô trùng cho một số thủ thuật).

Nhân viên phòng thí nghiệm cũng có nguy cơ nhiễm bệnh. Các mẫu bệnh phẩm lấy từ người và động vật để xét nghiệm xác định nhiễm Ebola cần được vận chuyển bởi nhân viên được đào tạo và được xử lý trong phòng thí nghiệm trang bị thích hợp.

Nguồn: Ebola virus disease (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/)

 

Social Determinants Network

Who's online

Hiện có 92 khách Trực tuyến
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1112
mod_vvisit_counterHôm qua1707
mod_vvisit_counterTuần này11222
mod_vvisit_counterTuần trước15882
mod_vvisit_counterTháng này61403
mod_vvisit_counterTháng trước76160
mod_vvisit_counterTổng cộng10754260

Hôm nay : 24 - 11 - 2017